Felsefe

Platon’un ‘İdeal Devlet’ Politikası


Antik klasik Yunan filozofu, İslam dünyasında ‘Eflatun’ olarak bilinen Platon, kendi oluşturduğu ideal devletten ve ideal bir devletin nasıl olacağından “Devlet” adlı eserinde bahsetmiştir.  Platon’a göre devleti oluşturan asıl nedenin, tüm insanların tek başına hiçbir şeyin üstesinden gelemeyeceğidir. Bu sebeple insanların birbirlerinin yardımına muhtaç olduğunu düşünen Platon, devletin amacının insanları erdemli kılmak ve onların mutlu bir şekilde yaşamasını sağlama olduğunu belirtmiştir. Bu fakat, toplumsal yaşamın saygılı ve ahlaki bir anlayışla harmanlanması sonucunda oluşabilir.

Platon’a göre ideal devlet düzeninde üç sosyal sınıf vardır. Birincisi işçiler(çiftçiler, zanaatkarlar), ikincisi bekçiler yani askerler ve üçüncüsü ise de yöneticilerdir. Platon’un bu ütopyasına ait her sosyal sınıfın kendisine ait bir erdemi vardır. İşçilerin erdemi kanaatkar ve çalışkanlık, bekçilerin cesaret ve yöneticilerin erdemi ise bilgeliktir. Bu ütopyada her insanın ölçülük ve adalet erdemine sahip olması gerekir. Platon’a göre devlet aynı zamanda bir eğitim kurumudur. Devletin bünyesindeki bütün insanları kendi sahip olduğu yeteneklerine göre eğitilirler. Bundan ötürü bekçi ve yönetici sınıfın aile kurması yasaktır fakat işçi sınıfı için böyle bir şey söz konusu değildir.

İşçilerin bu ütopyadaki görevi devletin maddi ihtiyaçlarını gidermek, bekçilerin görevi toplum düzenini korumak ve devleti iç-dış etkilere karşı varlığını korumak, yöneticilerin görevi ise kanun yapıp halkı yönetmektir.

Platon devletin doğal düzenini canlı bir organizmaya benzetmektedir. Çünkü devlet her organının bir sistem ve düzen içerisinde hareket ettirdiğinde yaşayabilir.Bu bütünden ayrılan bir parça hayatta tutunamaz ve yok olur. Nasıl bir organ bir bedene bağlı olduğu zaman canlı ise, birey de toplum dışında var olamaz ki toplum da bireylerle var olur.

Platon, yaşlılık döneminde kaleme aldığı “Nomoi” yani Yasalar adlı eserinde kendi ideal devlet anlayışında iki tane önemli değişiklik yapmıştır. Bunlardan birincisi asker ve yöneticilerin özgür bir şekilde aile kurmalarını ve özel mülkiyet edinmelerini uygun görmüştür. İkinci değişiklik ise Platon’un yöneticilere tanıdığı şartsız yetkinin yanlış olduğunu kabul ederek yöneticilerin yetkilerinin de yasalarla sınırlaması gerektiğini savunmasıdır.

 

Makale Yazarı Onur Turalı

Düzce Üniversitesi Yönetim Bilişim Sistemleri öğrencisi

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir